De Europese toegankelijkheidswet voor uitgevers, uitgelegd

De European Accessibility Act (EAA), EU-Richtlijn 2019/882, is de belangrijkste toegankelijkheidswetgeving voor uitgeverijen die e-books op de EU-markt verkopen. Ze geldt voor e-books en leessystemen voor e-books die vanaf 28 juni 2025 in de EU in de handel worden gebracht. De richtlijn is in alle EU-lidstaten omgezet in nationale wetgeving, dus in de praktijk moet u voldoen aan de nationale uitvoeringswet van elke markt waarin u verkoopt, ook al zijn de onderliggende eisen Europees geharmoniseerd.

"In de handel gebracht" betekent dat een product voor het eerst in de EU beschikbaar wordt gesteld. Voor e-books houdt dat in dat nieuwe titels die vanaf 28 juni 2025 verschijnen, vanaf hun publicatiedatum aan de toegankelijkheidseisen moeten voldoen. Voor titels die vóór die datum verschenen, geldt een overgangsregeling: ze mogen zonder aanpassing verkocht blijven worden tot 28 juni 2030, of tot ze wezenlijk worden gewijzigd, wat zich het eerst voordoet. Een wezenlijke wijziging is een aanpassing van inhoud of presentatie die de toegankelijkheid raakt, niet zomaar een aanpassing van metadata of prijs.

De technische eisen van de EAA voor e-books worden bepaald door verwijzing naar de Europese geharmoniseerde norm EN 301 549. Die norm verwijst op haar beurt naar WCAG 2.1 Level AA als inhoudelijk toegankelijkheidscriterium en naar de specificatie EPUB Accessibility 1.1 als kader voor ePub-publicaties. Uitgeverijen die conformiteit met EPUB Accessibility 1.1 op WCAG 2.1 Level AA halen, staan het sterkst om EAA-conformiteit aan te tonen. De wet vraagt ook dat toegankelijkheidskenmerken worden vermeld, zodat kopers vóór aankoop zien wat een titel ondersteunt. Dat gebeurt via toegankelijkheidsmetadata in het ePub-pakket en in de ONIX-feeds voor distributie.

Buiten de EU zijn vergelijkbare eisen van kracht of in de maak. In de Verenigde Staten heeft het ministerie van Justitie regels vastgelegd onder Title II van de ADA, waardoor digitale content van staats- en lokale overheden aan WCAG 2.1 Level AA moet voldoen. Het Verenigd Koninkrijk past de EAA na de brexit niet rechtstreeks toe, maar de Equality Act 2010 en de Public Sector Bodies Accessibility Regulations blijven gelden voor de betrokken organisaties. Uitgeverijen met veel omzet in de VS of het VK beoordelen hun verplichtingen in die markten dus afzonderlijk.

Let erop dat de EAA niet alleen bij de uitgeverij ligt: ze legt verplichtingen bij de hele keten, ook bij retailers en aanbieders van leessystemen. Retailers beginnen een conformiteitsverklaring voor toegankelijkheid te eisen als voorwaarde om een titel op te nemen. Uitgeverijen die conformiteit niet kunnen aantonen, kunnen hun titels van grote Europese verkoopplatformen zien verdwijnen, omdat die platformen hun eigen EAA-verplichtingen nakomen. Conformiteit is dus zowel een wettelijke plicht als een commerciële voorwaarde voor distributie in de EU.

De European Accessibility Act heeft een breed toepassingsgebied. Elk bedrijf dat vanaf 28 juni 2025 e-books op de EU-markt brengt, valt onder de eisen. Dat geldt voor uitgeverijen in de EU en voor uitgeverijen daarbuiten, of ze in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk of een ander land gevestigd zijn, die e-books aan consumenten in de EU verkopen. Beslissend is of het product de EU-markt bereikt, niet waar het hoofdkantoor staat.

De EAA spreekt over "economische actoren" in de keten, en daaronder vallen uitgeverijen, distributeurs en retailers. Elk van hen heeft verplichtingen. Voor een uitgeverij is de kern: zorgen dat de e-books die zij maakt en op de EU-markt brengt aan de toegankelijkheidseisen voldoen en de vereiste toegankelijkheidsmetadata meedragen. Distributeurs en retailers hebben verplichtingen rond wat zij aanbieden en verkopen. In de praktijk zakt de eis door de keten naar beneden: retailers zullen uitgeverijen vragen conformiteit te bevestigen als voorwaarde om een titel op te nemen, waardoor conformiteit een commerciële noodzaak wordt nog voor er van handhaving sprake is.

Het toepassingsgebied omvat naast e-books ook de leessystemen ervoor. Leessystemen, dus de apps en toestellen waarmee e-books gelezen worden, moeten de toegankelijkheidsfuncties ondersteunen waarop toegankelijke e-books leunen. Dat is relevant voor uitgeverijen die via hun eigen leesplatform of app distribueren: voor die systemen hebben zij zelf verplichtingen onder de EAA.

De EAA voorziet een beperkte uitzondering voor micro-ondernemingen. Een micro-onderneming is in de Europese regelgeving een bedrijf met minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 2 miljoen euro. Micro-ondernemingen die diensten aanbieden, in tegenstelling tot producten, kunnen zijn vrijgesteld, maar die uitzondering geldt niet voor producenten van producten. De grens tussen een uitgeverij als dienstverlener en als producent is niet altijd scherp, dus ga niet van de uitzondering uit zonder juridisch advies. Voor de meeste commerciële uitgeverijen, ook kleine onafhankelijke huizen met een jaaromzet boven 2 miljoen euro, geldt ze niet.

Uitgeverijen met een gemengd aanbod, waar sommige titels toegankelijke ePub3 zijn en andere alleen PDF of fixed-layout, beoordelen elk formaat afzonderlijk. PDF’s en fixed-layout ePub-bestanden die niet hervloeien, brengen bijzondere toegankelijkheidsproblemen mee en halen de volledige EAA-eisen misschien niet zonder omzetting naar een ander formaat. Wie in die situatie zit, zet een herziening van de formaatstrategie naast het toegankelijkheidstraject.

De goedgekeurde tekst moet ook deadline van de European Accessibility Act, EAA boetes en handhaving, EN 301 549, Verdrag van Marrakesh, Section 508, European Accessibility Act behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook deadline van de European Accessibility Act, EAA boetes en handhaving, EN 301 549, Verdrag van Marrakesh, Section 508, European Accessibility Act behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook deadline van de European Accessibility Act, EAA boetes en handhaving, EN 301 549, Verdrag van Marrakesh, Section 508, European Accessibility Act behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook deadline van de European Accessibility Act, EAA boetes en handhaving, EN 301 549, Verdrag van Marrakesh, Section 508, European Accessibility Act behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook deadline van de European Accessibility Act, EAA boetes en handhaving, EN 301 549, Verdrag van Marrakesh, Section 508, European Accessibility Act behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Voorlopige alinea. Een goedgekeurde versie legt uit hoe europese toegankelijkheidswet uitgevers in de praktijk wordt bepaald, wie het goedkeurt, en wat een uitgever moet aanleveren voordat het werk kan beginnen.

Voorlopige alinea. Ze beschrijft waar europese toegankelijkheidswet uitgevers in de productielijn zit, welke stappen ervan afhangen, en wat verderop misgaat wanneer die stap wordt overgeslagen.

Voorlopige alinea. De goedgekeurde tekst noemt de bestandsformaten die bij europese toegankelijkheidswet uitgevers horen, de controles die elk formaat nodig heeft, en het moment waarop een titel af is. Voorlopige noot 1: de goedgekeurde tekst zegt hier meer over europese toegankelijkheidswet uitgevers dan een placeholder kan. Voorlopige noot 2: de goedgekeurde tekst zegt hier meer over europese toegankelijkheidswet uitgevers dan een placeholder kan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.