Hoe schrijf je effectieve alt-tekst voor boeken?

De alt-tekst, het attribuut met alternatieve tekst bij een HTML img-element, is een van de meest zichtbare en meest verkeerd aangepakte toegankelijkheidseisen voor e-books. Komt een schermlezer een afbeelding tegen, dan leest die de alt-tekst voor. Ontbreekt die tekst, dan hoort de lezer de bestandsnaam. Staat er een zwakke tekst, dan krijgt de lezer geen bruikbare informatie. Een goede alt-tekst schrijven vraagt dat u begrijpt wat de afbeelding overbrengt en dat u dat precies in woorden zet.

De eerste vraag is of een afbeelding informatief of decoratief is. Een informatieve afbeelding draagt informatie die niet in de omringende tekst staat: een foto van een persoon, een grafiek met cijfers, een schema dat een proces uitlegt, een kaart met locaties. Informatieve afbeeldingen hebben een beschrijvende alt-tekst nodig. Een decoratieve afbeelding voegt visueel iets toe maar draagt geen informatie: een sierrand, een achtergrondtextuur, een stilistische scheidingslijn. Decoratieve afbeeldingen krijgen een leeg alt-attribuut (alt="") zodat schermlezers ze volledig overslaan. Een bestandsnaam of het woord "afbeelding" als alt-tekst bij een decoratieve afbeelding is slechter dan een leeg alt, want de schermlezer leest dan iets voor wat niets toevoegt.

Bij eenvoudige informatieve afbeeldingen zoals een foto, een portret of een illustratie beschrijft de alt-tekst wat er te zien is, in termen die passen bij de omringende inhoud. Elk visueel detail benoemen is niet nodig; de informatie overbrengen die de afbeelding moet overbrengen wel. Een foto van een skyline bij een hoofdstuk over stadsontwikkeling kan als alt-tekst krijgen: "Luchtfoto van een dicht bebouwd stadscentrum met kantoortorens en een rivier door het midden." De lengte van de alt-tekst volgt de complexiteit van de afbeelding: een korte, precieze beschrijving is beter dan een lange, dwalende.

Complexe afbeeldingen zoals grafieken, schema’s, kaarten en technische figuren vragen een uitgebreide beschrijving. Een staafdiagram dat verkoopcijfers van vijf regio’s vergelijkt, valt niet in een of twee zinnen te beschrijven. De uitgebreide beschrijving geeft de gegevens of de boodschap van de grafiek weer, niet het visuele uiterlijk. Bij een staafdiagram betekent dat: de waarden, de trend of de kernbevinding benoemen. Zo’n beschrijving kan als zichtbaar bijschrift onder de afbeelding, als details-element naast de afbeelding of als gelinkte lange beschrijving. De aanpak moet consequent zijn en duidelijk worden aangegeven.

Wiskundige en wetenschappelijke notatie vraagt een aparte aanpak. Formules die als afbeelding staan, zijn niet toegankelijk, hoe uitgebreid de alt-tekst ook is: brailleomzetters voor wiskunde en de wiskundemodus van een schermlezer kunnen formules in een afbeelding niet verwerken. Voor alle wiskundige uitdrukkingen is MathML nodig. Staan formules nu als afbeelding, wat in oudere content vaak zo is, dan betekent aanpassen dat ze opnieuw in MathML worden opgebouwd: veel werk, maar onvermijdelijk voor educatieve en wetenschappelijke uitgeverijen.

Alt-teksten moeten worden nagelezen door een redacteur die de inhoud kent. Geautomatiseerde tools zien wel dat een alt-tekst ontbreekt, maar kunnen niet beoordelen of een bestaande alt-tekst juist of volledig is. Alt-teksten beoordelen is een vak dat groeit met de tijd: uitgeverijen die hun redactieteams daarin opleiden, halen structureel betere resultaten dan uitgeverijen die het als een laatste productiestap behandelen.

De goedgekeurde tekst moet ook AI-gegenereerde alt-tekst behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook AI-gegenereerde alt-tekst behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook AI-gegenereerde alt-tekst behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook AI-gegenereerde alt-tekst behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.

De goedgekeurde tekst moet ook AI-gegenereerde alt-tekst behandelen, en een uitgever verwacht daarop een helder antwoord in plaats van een vermelding in het voorbijgaan.

Niets op deze pagina is beoordeeld. De herkomst staat in het inhoudsregister als onbevestigd totdat iemand ze goedkeurt.